Thơ NGUYỄN BÍNH

 

Thôn Đoài th́ nhớ thôn Đông

Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào ?

 

 

Đôi ḍng tiểu sử

·        Tên thật là Nguyễn Trọng Bính, sinh năm 1918 tại làng Thiện Vinh, huyện Vụ Bảng, tỉnh Nam Định (nay là Hà Nam Ninh). Ông mồ côi mẹ từ nhỏ, tự học ở nhà, bắt đầu làm thơ từ năm 13 tuổi\.

·        Nguyễn Bính được giải khuyến khích thơ của nhóm Tự Lực Văn Đoàn năm 1937 với tập thơ Tâm Hồn Tôi\.

·        Ông tham gia kháng chiến chống Pháp tại Nam Bộ, tập kết ra Bắc năm 1954, làm việc tại Hội văn nghệ Việt Nam, Ty văn hóa thông tin Nam Hà. Năm 1958, Nguyễn Bính làm chủ bút báo Trăm Hoa\.

·        Ông mất ngày 20 tháng 1 năm 1966 tại Hà Nội\.

·        Tác phẩm tiêu biểu: các tập thơ Lỡ Bước Sang Ngang (1940), Tâm Hồn Tôi (1940), Hương Cố Nhân (1941), Mây Tần (1942), Người Con Gái Ở Lầu Hoa (1942), T́nh Nghĩa Đôi Ta (1960), Tuyển Tập Nguyễn Bính (1984); kịch thơ Bóng Giai Nhân (1942); truyện thơ Truyện Tỳ Bà (1944)...

·        Thơ Nguyễn Bính "chân quê": giản dị, mộc mạc, nhẹ nhàng, trong sáng, và hồn nhiên như ca dao trữ t́nh. Ông viết về làng quê qua lăng kính t́nh cảm lăng mạn, biểu lộ một t́nh quê, một hồn quê chân t́nh và gần gũi\. Giáo Sư Lê Đ́nh Kỵ có nhận xét về thơ Nguyễn Bính: "Nổi bật lên ở Nguyễn Bính là ca dao, ở cảm xúc lẫn tư duy, ở cả ư, t́nh, và điệu\..."

Thơ ông là những bài ca dao trữ t́nh. Thứ t́nh chân chất, quyện theo con sông, giếng nước, lũy tre đầu làng, con trâu, ruộng vườn, giàn mướp, hàng giậu, con thuyền và bến đ̣, mái đ́nh và chợ phiên... Bao nhiêu là cảnh làng quê của một dân tộc hiền ḥa, và nghèo khổ. Nhưng lồng trong ngôn ngữ ca dao ấy, là cả một trời yêu thương tha thiết, đằm thắm, sâu đậm, và hết sức lăng mạn. Chính t́nh yêu của ông đă nâng ca dao lên thành thơ; và nâng thơ lên thành những khúc hát tuyệt vời cho những con người và những cuộc t́nh, giản đơn hoặc ngang trái, b́nh thường hoặc muôn kiếp sầu đau. Một ḿnh một cơi, một lối riêng, ông xâm chiếm bao trái tim sầu mộng và khổ đau, ru họ bằng những lời thơ lúc man mác, lúc đậm đà, lúc khẳng khái, lúc dây dưa... và trên hết, thơ ông như những bài ca vịnh t́nh yêu. Luôn luôn là những lời ca tụng, dù cho những "lỡ bước", dù cho những "sang ngang", dù cho cứ lẻ đôi, và tương tư suốt mùa...

 

Quê Tôi

Quê tôi có gió bốn mùa

Có trăng giữa tháng, có chùa quanh năm.

Chuông hôm, gió sớm, trăng rằm

Chỉ thanh đạm thế, âm thầm thế thôi.

Tôi về đây, đă lâu rồi,

Nằm trong cô tịch nhớ người phồn hoa

Tóc tơ, ḿnh liễu da ngà,

Một người càng nhớ, càng xa một người.

Ngày trông mây trắng bay hoài

Đêm mơ áo trắng bay dài năm canh.

Ḷng vàng lạc cánh chim xanh

Lạc từ cái ư chung t́nh lạc đi

Chẳng điên chẳng dại là ǵ

Bỗng dưng mà biệt mà li mọi người

Chưa xa đă nhớ nhau rồi

Nửa là hơn một tháng trời xa nhau.

 

Người đi nghỉ mát những đâu

Đồ Sơn, Tam Đảo, nhà lầu xe hơi

Ở đây tôi chỉ đợi trời

Mưa vàng một trận là tôi lên đường

Sông ngang, núi trái bất thường

Buồng the chẳng xót dậm trường th́ thôi

Mai ngày tôi bỏ quê tôi

Bỏ trăng, bỏ gió, chao ôi! bỏ chùa

Đem thân đi với giang hồ

Sân ga phẳng lặng, bến đ̣ lênh đênh

Quê hương chẳng nhớ cũng đành

Cũng xin dâng cả chân t́nh cho ai.

 

Năm năm mây trắng bay hoài

Hồn tôi áo trắng tang dài đêm đêm.

 

Tương Tư

Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông,

Một người chín nhớ mười mong một người.

Gió mưa là bệnh của trời,

Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng.

Hai thôn chung lại một làng,

Cớ sao bên ấy chẳng sang bên này?

Ngày qua ngày lại qua ngày,

Lá xanh nhuộm đỏ thành cây lá vàng.

Bảo rằng cách trở đ̣ giang,

Không sang là chẳng đường sang đă đành

Nhưng đây cách một đầu đ́nh

Có xa xôi mấy mà t́nh xa xôi

Tương tư thức mấy đêm rồi,

Biết cho ai biết, ai người biết cho.

Bao giờ bến mới gặp đ̣,

Hoa khuê các, bướm giang hồ gặp nhau.

 

Nhà em có một giàn trầu,

Nhà anh có một hàng cau liên pḥng.

Thôn Đoài th́ nhớ thôn Đông

Cau thôn Đoài nhớ trầu không thôn nào?

 

Rượu Xuân

Cao tay nâng chén rượu hồng

Mừng em: Em sắp lấy chồng xuân nay.

Uống đi. Em uống cho say

Để trong mơ sống những ngày xuân qua.

 

Đây t́nh duyên của đôi ta

Đến đây là.. đến đây là... là thôi!

Em đi dệt mộng cùng người

Lẻ loi chỉ một góc trời riêng anh.

 

Cô Lái Đ̣

Xuân đă đem mong nhớ trở về

Ḷng cô lái ở bên sông kia

Cô hồi tưởng lại ba xuân trước

Trên bến cùng ai đă nặng thề.

 

Nhưng rồi người khách t́nh xuân ấy

Đi biệt không về với bến sông.

Đă mấy lần xuân trôi chảy măi

Mấy lần cô gái mỏi ṃn trông.

 

Xuân này đến nữa, đă ba xuân

Đốm lửa t́nh duyên tắt nguội dần

Chẳng lẽ ôm ḷng chờ đợi măi

Cô đành lỗi ước với t́nh quân.

 

Bỏ thuyền, bỏ lái bỏ ḍng sông

Cô lái đ̣ kia đi lấy chồng.

Vắng bóng cô em từ dạo ấy

Để buồn cho những khách sang sông.

 

Gái Xuân

Em như cô gái hăy c̣n xuân

Trong trắng thân chưa lấm bụi trần.

Xuân đến, xuân đi, hoa mận nở

Gái xuân giũ lụa trên sông Vân.

 

Ḷng xuân lơ đăng, má xuân hồng

Cô gái xuân mơ chuyện vợ chồng

Đôi tám xuân đi trên mái tóc

Đêm xuân cô ngủ có buồn không?

 

Mắt Nhung

Bao năm đi giữa kinh thành

Bao năm lẻ bóng, lẻ h́nh, lẻ đôi.
Cả kinh thành có những ǵ?

Cả kinh thành có một người mắt nhung!

 

Người ơi cứu vớt tôi cùng

Dành đôi mắt đẹp cho ḷng rất đơn

Tôi c̣n mơ ước ǵ hơn!

Hai tay người chắp phím đờn cho tôi

Phải chăng tôi đă yêu rồi?

Hồn xin qú dưới mắt người từ đây.

 

Đêm qua buồn quá tôi say

Đă mơ một giấc mơ đầy mắt nhung!

 

Cô Hái Mơ

Thơ thẩn đường chiều một khách thơ

Say nh́n xa rặng núi xanh lơ

Khí trời lặng lẽ và trong trẻo

Thấp thoáng rừng mơ cô hái mơ.

 

Hỡi cô con gái hái mơ già!

Cô chửa về ư? Đường th́ xa

Mà ánh trời hôm dần một tắt

Hay cô ở lại về cùng ta?

 

Nhà ta ở dưới gốc cây dương

Cách động Hương sơn nửa dặm đường

Có suối nước trong tuôn róc rách

Có hoa bên suối ngát đưa hương.

 

Cô hái mơ ơi!

Chẳng trả lời nhau lấy một lời

Cứ lặng rồi đi, rồi khuất bóng

Rừng mơ hiu hắt lá mơ rơi.

 

Cây Bàng Cuối Thu

Thu đi trên những cành bàng

Chỉ c̣n hai chiếc lá vàng mà thôi.

Hôm qua đă rụng một rồi

Lá theo gió cuốn ra ngoài sơn thôn.

Hôm nay lá thấy tôi buồn

Ĺa cành theo gió lá luồn qua song.

Hai tay ôm lá vào ḷng

Than ôi chiếc lá cuối cùng là đây!

Quạnh hiu như tấm thân này

Lại âm thầm sống những ngày gió mưa...

 

Một Con Sông Lạnh

Chén sầu nghiêng giữa tràng giang

Canh gà bên nớ giằng sang bên này

Khoan đàn, em hăy gắng say

Một đêm, chỉ một đêm nay thôi mà!

Chúng tôi người bến sông xa

Giang hồ một chuyến về qua xứ này

Phiền em dăm bảy đường tay

Một con sông lạnh, vài dây tơ tằm.

... Rung rung ánh nến hoen vàng

Hơi men lắng xuống, tiếng đàn cao lên

Ô, nàng chẳng phải là em

Tôi nghe vó ngựa ḥa Phiên rơ ràng.

Đừng em! - quên đấy - thôi nàng!

Đất Hồ xa quá, nàng sang sao đành!

Trời ơi, Hán Đế vô t́nh

Tôi xin đốt cả kinh thành ấy đi...

Chưa say, em, đă say ǵ!

Chúng tôi c̣n uống, c̣n nghe em đàn.

 

... Rung rung ánh nến hoen vàng

Rồi đây nức nở muôn ngàn nhớ thương

Đôi dây như thể đôi đường

Em ơi, Hà Nội là phương hướng nào?

Đêm tàn chẳng có chiêm bao

Đêm tàn có mấy chùm sao cũng tàn

Chén sầu đổ ướt tràng giang

Canh gà bên nớ giằng sang bên này

Lạy trời đừng sáng đêm nay

Đ̣ quên cập bến, tôi say suốt đời

Chiêu Quân lên ngựa mất rồi...

 

Một Ḿnh

Người có đôi, ta rất một ḿnh

Phong trần đâu dám mắt ai xanh

Đêm nay trăng rụng về bên ấy

Gác trọ c̣n nguyên gió thất t́nh.

 

Một Ngh́n Cửa Sổ

Một ngh́n cái cửa sổ

Đều khép vào đêm qua

Một ngh́n bàn tay ngà

Đă tḥ ra cửa sổ.

 

Một ngh́n cái cửa sổ

Đều khép vào đêm nay

Lại ngh́n cái bàn tay

Ấy tḥ ra cửa sổ.

 

Hỡi ngh́n cái cửa sổ

Rồi khép vào bên trong

Có thấu t́nh ta không?

Có thấu t́nh ta khổ?

 

Đêm qua và đêm nay

Và ngh́n đêm về trước

Tôi đi trên phố này

Tôi đi trên phố khác.

 

Để mở những bàn tay

Của những nàng gái đẹp

Để muốn rằng đêm nay

Cửa ai buồn chẳng khép.

 

Cửa ai buồn chẳng khép

Cho ḷng ta đêm nay

Để ḷng ta đêm nay

Mất một người gái đẹp.

 

Cửa hàng ngh́n khép lại

Tất cả một đêm nay

Có ḷng ta rồ dại

Mở ra muôn ngàn ngày...

 

Rắc Bướm Lên Hoa

Ai đem rắc bướm lên hoa

Rắc bèo xuống giếng, rắc ta vào nàng?

Ai đem nhuộm lá cho vàng?

Nhuộm đời cho bạc, cho nàng phụ ta?

 

Một Đêm Ly Biệt

C̣n đêm nay nữa mai đi,

Người xuôi thôi có mong ǵ gặp nhau

C̣n đêm nay nữa rồi sau,

Giang hồ ai biết ai đâu ai t́m?

Mịt mù tăm cá bóng chim,

Chim bay dặm thẳm cá t́m sóng khơi.

Con tàu ngược, con tàu xuôi

Con tàu chẳng đợi chờ tôi bao giờ?

Đi không kẻ đợi người chờ,

Bọt bèo trôi dạt bến bờ nào đây?

Đường xa ṃn mỏi gót giày,

Tấm thân góc bể chân mây lạnh lùng.

Mắt xanh mờ mịt bụi hồng

Người đi là một tấm ḷng theo đi.

Đă bao lần khóc biệt ly,

Khóc lần này nữa c̣n ǵ nữa đâu?

Từ nay nắng héo mưa nhàu

Một từ đây, một mối sầu từ đây.

Chén li ca uống cho say

Lệ Giang châu thấm cho đầy áo xanh.

Đưa nhau không có trường đ́nh

Lầu hồng lưu lại chút t́nh phân ly.

Hẹn thầm nhau một đêm kia

Con tàu dừng lại, người đi lại về.

 

Một Trời Quan Tái

Chiều lại buồn rồi, em vẫn xa

Lá rừng thu đổ, nắng sông tà

Chênh vênh quán rượu mờ sương khói

Váng vất thôn sâu quạnh tiếng gà.

 

Tôi đi măi măi vào sơn cước

Em vuốt tua rèm cửa vọng lâu

Lá úa kinh thành rơi ngập đất

Ḷng vàng hỏi vẫn nhớ thương nhau?

 

Có những mâm cau phủ lụa điều

Đi vào trong gió lạnh hiu hiu

Những xe hoa cưới, sao mà đẹp!

Cửa kính huy hoàng vạt áo thêu.

 

Em có buồn chăng? Tôi vẫn xa

Chiều nay say nhắp chén quan hà

Bao giờ cau được tươi màu lụa?

Được đón em bằng xe kết hoa?

 

Thân em là liễu dạ em tơ

Mềm yếu bền chăng với đợi chờ?

Chua xót ḷng tôi mơ ước măi

Áo bào nguyệt bạch ngựa kim ô!

 

Tôi lạnh đầu sông giá ngọn nguồn

Nhớ nhà th́ ít, nhớ em luôn

Chênh vênh bóng ngả sầu lau lách

Chiều ngái hương rừng lối nhạt son.

 

Đă mấy năm rồi thương mến nhau

Em c̣n thơ dại biết chi đâu!

Đến nay ba bảy mai đương độ

Ai đánh em bằng giá ngọc châu?

 

Châu ngọc làm sao hái được nhiều

Tôi là thi sĩ của thương yêu

Lấy đâu xe cưới ngời hoa trắng?

Với những mâm cau phủ lụa điều?

 

Chiều nay... thương nhớ nhất chiều nay

Thoáng bóng em trong cốc rượu đầy

Tôi uống cả em và uống cả

Một trời quan tái, mấy cho say!

 

 

Xuân Về

Đă thấy xuân về với gió đông

Với trên mầu má gái chưa chồng

Bên hiên hàng xóm cô hàng xóm

Ngước mắt nh́n giời đôi mắt trong

 Từng đàn con trẻ chạy xum xoe
Mưa tạnh trời quang nắng mới hoe
Lá nơn nhành non ai tráng bạc
Gió về từng trận gió bay đi.

Thong thả dân gian nghỉ việc đồng
Lúa th́ con gái mượt như nhung
Đây vườn hoa bưởi hoa cam rụng
Ngào ngạt hương bay, bướm vẽ ṿng.

Trên đường cát mịn một đôi cô
Yếm đỏ khăn thâm trẩy hội chùa
Gậy trúc dắt bà già tóc bạc
Tay lần tràng hạt, miệng nam mô.

 

Cô Lái Đ̣


Xuân đă đem mong nhớ trở về
Ḷng cô gái ở bến sông kia
Cô hồi tưởng lại ba xuân trước
Trên bến cùng ai đă nặng thề

Nhưng rồi người khách t́nh quân ấy
Đi biệt không về với núi sông
Đă mấy lần sông trôi, trôi măi
Mấy lần cô lái mỏi ṃn trông

Xuân này đến nữa đă ba xuân
Đóm lửa t́nh duyên tắt nguội dần
Chẳng lẽ ôm ḷng chờ đợi măi
Cô đành lỗi ước với t́nh quân

Bỏ thuyền, bỏ lái, bỏ ḍng sông
Cô lái đ̣ kia đi lấy chồng
Vắng bóng cô em từ dạo ấy
Để buồn cho những khách sang sông

 

Nhạc Xuân

Hôm nay là xuân, mai c̣n xuân

Xuân đă sang đ̣ nhớ cố nhân

Người ở bên kia sông cách trở

Có về Chiêm Quốc như Huyền Trân?

 

Hôm nay là xuân, mai là xuân

Phơi phới mưa sa nhớ cố nhân

Phận gái ví theo lề ép uổng

Đă về Chiêm Quốc như Huyền Trân

Hôm nay là xuân, mai là xuân

Lăng lắc đường xa nhớ cố nhân

Nay đă vội quên t́nh nghĩa cũ

Mà về Chiêm Quốc như Huyền Trân

 

 

Hôm nay là xuân, mai là xuân

Một cánh đào rơi nhớ cố nhân

Cung nữ như hoa vườn Thượng Uyển

Ai về Chiêm Quốc với Huyền Trân

 

Hôm nay là xuân, mai là xuân

Rượu uống say rồi nhớ cố nhân

Đă có yêu nhau là đến thế

Đừng về Chiêm Quốc nhé Huyền Trân!

 

Đừng về Chiêm Quốc nhé Huyền Trân!

Ta viết thư này gửi cố nhân

Năm mới tháng giêng mùng một tết

C̣n nguyên vẹn cả một  mùa xuân

 

Huyền Trân ơi!

Mùa Xuân, Mùa Xuân, Mùa Xuân rồi

Giờ đây chín vạn bông trời nở

Riêng có t́nh ta khép lại thôi!

 

Nguyễn Bính

Khai bút Canh Th́n 1940

 

 

Ghen

Nguyễn Bính


Cô nhân t́nh bé của tôi ơi
Tôi muốn môi cô chỉ mỉm cười
Những lúc có tôi và mắt chỉ
Nh́n tôi những lúc tôi xa xôi.

Tôi muốn cô đừng nghĩ đến ai
Đừng hôn dù thấy cánh hoa tươi
Đừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ
Đừng tắm chiều nay biển lắm người

Tôi muốn mùi thơm của nước hoa
Mà cô thường xức chẳng bay xa
Chẳng làm ngay ngất người qua lại
Dẫu chỉ qua đường khách lại qua.

Tôi muốn những đêm đông giá lạnh
Chiêm bao đừng lẩn quẩn bên cô
Bằng không tôi muốn cô đừng gặp
Một trẻ trai nào trong giấc mơ.

Tôi muốn làn hơi cô thở nhẹ
Đừng làm ẩm áo khách chưa quen.
Chân cô in vết trên đường bụi
Chẳng bước chân nào được dẫm lên.

Nghĩa là ghen quá đấy mà thôi
Thế nghĩa là yêu quá mất rồi
Và nghĩa là cô là tất cả
Cô là tất cả của riêng tôi.

 

Gịng Dư Lệ

Nguyễn Bính


Tặng T.T.Kh.

Cho tôi ép nốt gị̣ng dư lệ
Rỏ xuống thành thơ khóc chút duyên.


T.T.Kh.

Gió đưa xác lá về đường,
Thu sang nhuộm cả sầu thương một trời.
Sầu thương quyện lấy hồn tôi,
Đêm qua ngồi đọc thơ người xa xăm.
Một ngàn năm, một vạn năm,
Con tằm vẫn kiếp con tằm vương tơ.
Tặng người gọi một gịng thơ,
Hay là gịng nước mắt thừa đêm qua.
Đường về Thanh Hóa bao xa,
Bao giờ ra nhớ rủ ta với, chàng!
Bảo rằng quan chẳng cho sang,
Ai đời quan cấm đèo ngang bao giờ!

Vườn Thanh qua đấy năm xưa,
Trọ nhờ đêm ấy giời mưa tối giời.
Quanh ḷ sưởi ấm, bên tôi,
Bên người lăo bộc đương ngồi quay tơ.
Tuổi nàng năm ấy c̣n thơ,

C̣n bao hứa hẹn đợi chờ một mai.
(Rồi đây bao gió bụi đời,
Tôi quên sao được con người vườn Thanh).
Lạnh lùng canh lại sang canh,
Ḷng tôi thao thức với t́nh bâng quơ.
Bởi sinh làm kiếp giang hồ,
Dám đâu toan tính se tơ giữa đàng.

Thu sang, rồi lại thu sang,
Cúc bao lần nở, lá vàng bao rơi?
Bao nhiêu vật đổi sao dời?
Đường bao dặm thẳm? hỡi người bốn phương?
Trọ bao nhiêu quán bên đường,
Nhưng không lần nữa qua vườn Thanh xưa.
Cô nàng đêm ấy quay tơ.
Tôi quên sao được hẳn chưa lấy chồng.
Một hôm ḷng lại nhủ ḷng
Nơi đây giáp với cánh đồng vườn Thanh.
Rồi tôi len lén một ḿnh,
Ra đi với một tấm t́nh hay hay.
Đường ṃn tràn ngập bông may,
Gió heo báo trước một ngày thu sang.
Dừng chân trước cửa nhà nàng,
Thấy hoa vàng với bướm vàng hôn nhau.
T́m nàng chẳng thấy nàng đâu,
Lá rơi lả tả trên đầu như mưa...
Chợt người lăo bộc năm xưa,
Từ đâu mang mảnh guồng tơ lại nhà.

Một hai xin phép ông già,
Trọ nhờ đêm ấy nữa là hai đêm.
Ông già nể khách người quen,
Ngậm ngùi kể lại một thiên "hận t́nh".
Rồi ông kết: (giọng bất b́nh)
"Trời cay nghiệt thế cho đành? Thưa ông.
Cô tôi nhạt cả môi hồng,
Cô tôi chết cả tấm ḷng ngây thơ.
Đâu c̣n sống lại trong mơ,
Đâu c̣n sống lại bên bờ sông yêu?
Buồn the sầu sớm thương chiều,
Khóc thầm biết có bao nhiêu lệ rồi!
Tơ duyên đến thế là thôi,
Thế là uổng cả một đời tài hoa.
Đêm đêm bên cạnh chồng già,
Và bên cạnh bóng người xa hiện về..."
Rùng ḿnh, tôi vội gạt đi:
"Già ơi! Thảm lắm! Kể chi dài gịng.
Cháu từ mắc số long đong,
Yêu thương chạm tận đáy ḷng đă lâu.
Đau thương qua mấy mươi cầu,
Cạn gịng nước mắt, c̣n đâu khóc người ."

"Dối già một chút mà thôi,
Nghe lời già kể, cháu mười đêm luôn
Chợt thương, chợt khóc, chợt buồn,
Cháu như một kẻ mất hồn, già ơi!" 

Chuyện xưa hồ lăng quên rồi,
Bỗng đâu xem được thơ người vườn Thanh .
Bao nhiêu oan khổ v́ t́nh,
Cớ sao giống hệt chuyện ḿnh gặp xưa?
Phải chăng. Ḿnh có nên ngờ,
Rằng người năm cũ bây giờ là đây?

 

Trở lại đầu

 

 

Thơ Xuân

 

Đây cả mùa xuân đă đến rồi

Từng nhà mở cửa đón vui tươi

Từng cô em bé so màu áo

Đôi má hồng lên nhí nhảnh cười

 

Và tựa hoa tươi cánh nở dần

Từng hàng thục nữ dậy th́ xuân

Đường hương thao thức ḷng quân tử

Vó ngựa quen rồi ngơ ái ân.

 

Từng gă thư sinh biếng chải đầu

Một ḿnh mơ ước chuyện mai sau

Lên kinh thi đỗ làm quan Trạng

Công Chúa cài trâm thả tú cầu.

 

Có những ông già tóc bạc phơ

Rượu đào đôi chén, bút đề thơ,

Những bà tóc bạc hiền như Phật

Sắm sửa hành trang trẩy hội chùa.

 

Pháo nổ đâu đây khói ngợp trời

Nhà nhà đoàn tụ dưới hoa tươi

Ḷng tôi như cánh hoa tiên ấy

Một áng thơ đề nét chẳng phai.

 

 

 

TẾT CỦA MẸ TÔI

 

Tết của mẹ tôi vất vả nhiều

Mẹ tôi lo liệu đủ trăm chiều

Sân gạch tường hoa người quét lại

Vẽ cùng trừ quỷ, giồng cây nêu.

 

Nuôi hai con lợn tự ngày xưa

Mẹ tôi đă tính “Tết th́ vừa”

Trữ gạo nếp thơm, mo gói lá,

Dọn nhà, dọn cửa, rửa bànthờ.

 

Nay là hăm tám tết rồi đây

(Tháng thiếu cho nên hụt một ngày)

Sắm sửa đồ lễ về việc tết

Mẹ tôi đi chợ buổi hôm nay.

 

Không như mỗi bận người mua quà

Chỉ mua pháo chuột và tranh gà

Cho các em tôi đứa mỗi chiếc

Dán lên khắp cột, đốt inh nhà.

 

Giết lợn, đồ xôi, lại giết gà

Cỗ bàn xong cả từ hôm qua

Suốt đêm giao thừa mẹ tôi thức

Lẩm nhẩm cầu kinh Đức Chúa Ba.

 

Mẹ tôi gọi cả các em tôi

Đến bên mà dặn: ”Sáng ngày mai

Các con phải dậy sao cho sớm

Đầu năm, năm mới phải nhanh trai.

 

Mặc quần mặc áo lên trên nhà

Thắp hương thắp nến lễ ông bà

Chớ có căi nhau, chớ có quấy,

Đánh đổ, đánh vỡ như người ta…”

 

Sáng ngày mùng một sớm tinh sương

Mẹ tôi cấm chúng tôi ra đường

Mở hàng mỗi đứa năm xu rưỡi

Rửa mặt hoa mùi nước đượm hương.

 

Thầy tôi lấy một tờ hoa tiên

Bút lông dầm mực viết lên trên

Trên những ǵ ǵ tôichẳng biết

Giữa đề năm tháng, dưới đề tên

 

 Mẹ tôi thắt lại chiếc khăn sồi

Rón rén lên bàn thờ ông tôi

Đôi mắt người trông thành kính quá

Ngước xem hương cháy đến đâu rồi

 

Mẹ tôi uống hết một cốc rượu

Mặt người đỏ tía v́ hơi men

Người rủ cô tôi đánh tam cúc

Cười ầm tốt đỏ đè tốt đen

 

Tôi mặc một chiếc quần mới may

Áo lương, khăn lượt, chân đi giầy,

Cho tôi đi lễ bên quê ngoại

Người dậy con đừng uống rượu say.

 

Xong ba ngày tế mẹ tôi lại

Đầu tắt mặt tối nuôi chồng con,

Rồi một đôi khi người dậm gạo

Chuyện tṛ kể lại tuổi chân son.

 

 

 

Trở lại đầu

 

Những Bóng Người Trên Sân Ga

“Có lần tôi thấy hai cô bé ...
Sát má vào nhau khóc sụt-sùi
Hai bóng chung lưng thành một bóng
Đường về nhà chị chắc xa-xôi
*
“Có lần tôi thấy một người yêu
Tiễn một người yêu, một buổi chiều
Ở một ga nào xa vắng lắm
Họ cầm tay họ, bóng xiêu xiêu.
*
Hai chàng tôi thấy tiễn đưa nhau
Kẻ ở sân ga, kẻ cuối tàu
Họ giục nhau về ba bốn bận
Bóng nḥa trong bóng tối từ lâu..
*
Có lần tôi thấy vợ chồng ai
Thèn thẹn đưa tay bóng chạy dài
Chị mở khăn trầu, anh thắt lại
-Ḿnh về nuôi lấy mẹ ḿnh ơi !
*
Có lần tôi thấy một bà già
Đưa tiễn con đi tận chốn xa
Tầu chạy lâu rồi, bà vẫn đứng
Lưng c̣ng đổ bóng xuống sân ga.“

 

 

 

 Hai Ḷng

Nguyễn Bính


Ḷ̣ng em như quán bán hàng,
Dừng chân cho khách qua đàng mà thôi
Ḷng anh như mảng bè trôi,
Chỉ về một bến, chỉ xuôi một chiều
Ḷng anh như biển sóng cồn
Chứa muôn con nước, ngàn con sông dài
Ḷng em như cánh lá khoai
Đổ bao nhiêu nước ra ngoài bấy nhiêu
Ḷng anh tựa hoa hướng dương,
Trăm ngh́n đổ lại một phương mặt trời

Ḷng em như cái con thoi,
Thay bao nhiêu suốt mà thoi vẫn lành.

 

 

Ḷng Yêu Đương

Nguyễn Bính


Yêu yêu yêu măi thế này!
Tôi như một kẻ sa lầy trong yêu 
Cao bao nhiêu thấp bấy nhiêu
Một hai ba bốn năm chiều rồi... thôi


Nơi này chán vạn hoa tươi
Để yên tôi hái đừng mời tôi lên
Một đi làm nở hoa sen
Một cười làm rụng hàng ngh́n hoa mai


Hương thơm như thể hoa nhài
Những môi tô đậm làm phai hoa đào
Nơn nà như thể hoa cau
Thân h́nh yểu điệu ra màu hoa lan 


Ai yêu như tôi yêu nàng
Họp nhau lại, họp thành làng cho xinh
Chung nhau dựng một trường đ́nh
Thờ riêng một vị thần linh là Nàng....

 

 

Màu Tím Huế

Nguyễn Bính


Thôi thế là em cách biệt rồi! 
Đường đi mỗi bước lại xa xôi 
Tim ti'm rừng chiều, tim tím núi 
Tim ti'm chiều hôm, tim tím mai 

Ban chiều tim tím nhớ mong nhau 
Đêm tối ḱa em tím rất nhiều 
Anh cúi xuống hôn màu tím giấy 
Thư về em, tím nét thương đau 

Mai mốt rồi đây lầm cát bụi 
Anh lại đường xa trải kiếp người 
Tim tím rừng chiều, tim tím núi 
Chiều hôm nhiều tím thế em ơi!

 

 

Mưa

Nguyễn Bính


Nhá tối c̣n hơi rơ mặt người
Rào rào nghe rạng tiếng mưa rơi
Bước chân ngang ngơ đi vồi vội
Buồn ép vào đây ở với tôi?

Mưa thế mà to chảy nước sân
Giọt gianh dài xuống những ḍng ngân
Từng con bong bóng lanh chanh nổi
Như mộng đời tôi vỡ vỡ dần

Tối mịt không c̣n trông thấy mưa
Chỉ c̣n nghe thấy tiếng mưa thưa
Trong hơi chăn ấm như hơi nắng
Ngủ chẳng về cho, ngủ giả vờ

Mộng tan tành quá, đời tan tác
Hết cả thương em, cả nhớ nàng
Mưa cứ dẳng dai th́́ đến sáng
Vườn cam lại rụng ít hoa cam

Sáng mai không có việc ǵ làm
Có việc ra vườn nhặt cánh cam
Rồi thắp hương lên làm Nguyệt lăo
Se mùi thơm lại với mùi thơm....

 

 

Mùa Đông Đan Áo

Nguyễn Bính


Đă quyết không ... không ... được một ngày
Rồi yêu mất cả buổi chiều nay
Chiều nay bướm trắng ra nhiều quá!
Không biết là mưa hay nắng đây?

Lâu nay tôi thấy ở ḷng tôi
Như có tơ vương đến một người
Người ấy , nhưng mà tôi chả nói
Tôi đành ngậm miệng nữa mà thôi.

Tôi quen ngậm miệng với t́nh xưa
T́nh đă sang sông đă tới bờ
T́nh đă trao tôi bao oán hận
Và đem đi cả một thuyền mơ.

Mơ có trăm năm đă vội tàn,
Có nàng đan măi áo len đen.
Có nàng áo đỏ đi qua đấy,
Hương đượm ba ngày hương chưa tan.

Mà hương đượm măi ở hồn tôi,
Tôi biết là tôi yêu mất rồi!
Tôi biết từ đây tôi khổ lắm ,
Chiều nay gió lạnh đấy, nàng ơi!

Tất cả mùa đông đan áo len
Cho người, cho tất cả người quen
C̣n tôi người lạ, tôi người lạ,
Có cũng nên mà không cũng nên. 

Oán đă bao la, hận đă nhiều
Cớ sao tôi vẫn chả thôi yêu?
Tôi đi măi măi con đường ấy
Qua lại hôm nay, sáng lại chiều.

 

  

 


 

Cô Hàng Xóm

 

Nhà nàng ở cạnh nhà tôi,

Cách nhau cái dậu mùng tơi xanh rờn.

Hai người sống giữa cô đơn,

Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi.

Giá đừng có dậu mùng tơi,

Thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng.

Tôi chiêm bao rất nhẹ nhàng...

Có con bướm trắng thường sang bên này.

Bướm ơi! Bướm hăy vào đây!

Cho tôi hỏi nhỏ câu này chút thôi...

Chả bao giờ thấy nàng cười,

Nàng hong tơ ướt ra ngoài mái hiên.

Mắt nàng đăm đắm trông lên...

Con bươm bướm trắng về bên ấy rồi!

 

Bỗng dưng tôi thấy bồi hồi,

Tôi buồn tự hỏi: «Hay tôi yêu nàng?»

Không, từ ân ái lỡ làng,

T́nh tôi than lạnh tro tàn làm sao?

Tơ hong nàng chả cất vào,

Con bươm bướm trắng hôm nào cũng sang.

 

Mấy hôm nay chẳng thấy nàng,

Giá tôi cũng có tơ vàng mà hong.

Cái ǵ như thể nhớ mong?

Nhớ nàng? Không! Quyết là không nhớ nàng!

Vâng, từ ân ái lỡ làng,

Ḷng tôi riêng nhớ bạn vàng ngày xưa.
 

Tầm tầm trời cứ đổ mưa,

Hết hôm nay nữa là vừa bốn hôm.

Cô đơn buồn lại thêm buồn,

Tạnh mưa bươm bướm biết c̣n sang chơi?
 

Hôm nay mưa đă tạnh rồi!

Tơ không hong nữa, bướm lười không sang.

Bên hiên vẫn vắng bóng nàng,

Rưng rưng... tôi gục xuống bàn rưng rưng...

Nhớ con bướm trắng lạ lùng!

Nhớ tơ vàng nữa, nhưng không nhớ nàng.

Hỡi ơi! Bướm trắng tơ vàng!

Mau về mà chịu tang nàng đi thôi !
 

Đêm qua nàng đă chết rồi,

Nghẹn ngào tôi khóc... Quả tôi yêu nàng.

Hồn trinh c̣n ở trần gian?

Nhập vào bướm trắng mà sang bên này!

 

Nguyễn Bính Nguyễn Bính

 

 

 

 

  OAN NGHIỆT

* Nguyễn Bính

Hôm nay bắt được thư Ha Nội
Cho biết tin Dung đă đẻ rồi
Giờ Sửu, tháng Ngâu, ngày nguyệt tận
Bao giờ tôi biết mặt con tôi ?
Nào xem thử đoán tên con gái:
Oanh, Yến, Đào, Trâm, Bích, Ngọc, Hồi ?
Tôi biết vô t́nh Dung lại muốn
Con ḿnh mang lấy nghiệp ăn chơi.

Ngọc Nữ trót sinh vào tục luỵ
Đời con rồi khổ đấy con ơi!
Mẹ con đeo đẳng nghề ca xướng
Nuôi được con sao giời hỡi giời!
Mẹ con chỉ đợi hồng đôi má
Chỉ đợi chiều xuân kia thắm tươi.
Hôn con một chiếc, hay là khóc
Rồi gửi cho người thiên hạ nuôi
Mẹ con nịt vú cho tṛn lại
Chiều cái hoang đàng lũ khách chơi...

Đời cha lưu lạc quê ngự́ măi
Kiếp Mẹ đêm đêm bán khóc cười
Có mẹ có cha mà đến nỗi
Miệng đời mai mỉa gái mồ côi
Vài ba năm nữa con khôn lớn
Uốn lưỡi làm sao tiếng "Mẹ Ơi"
Đời em xuống dốc tôi lên dốc
Nào có vui ǵ, khổ cả đôi
Sương chiều gió sớm bao đơn chiếc
Bướm lại ong qua mấy ngậm ngùi
Sắt son một chuyến giăng c̣n sáng
Tâm sự đôi ḍng nước chảy xuôi
Cỏ bồng trở lại kinh kỳ được
Hoa đợi hay bay xứ khác rồi
Vô khối ngọc trong, the thắm đấy
Dung c̣n chung thủy nữa hay thôi
Rồi có một đêm màn rủ thấp
Ngă vào tay một khách làng chơi
Em co nghĩ rằng trong hắt hủi
Con ḿnh trằn trọc cánh tay ai ?
Em có nghĩ rằng trong quán trọ
Đầu tôi lại gối cánh tay tôi ?

Cha mẹ đă không nuôi dạy được
Con là phận gái hạt mưa sa
Chân bùn tay lấm hay hài hán
Hay lại b́nh khang,lại nguyệt hoa ?
Cành đưa lá đón theo đời mẹ
Phách ngọt đàn bay tục xướng ca
Cha lo ngại lắm con là gái
Chả có bao giờ biết mặt cha,
Con mười sáu tuổi xuân đang độ
Cha bốn năm mươi chửa trót già
Cha buồn tiển khách hơi thu quạch
Con thẹn che đàn nửa mặt hoa
Chàng chàng thiếp thiếp vui bằng được
Bố bố con con chẳng nhận ra
Một lứa bên trời chung lận đận
Thương nhau cha soạn khúc tỳ bà,
Áo xanh mà ướt v́ đêm ấy
Tội nghiệp đời con, xấu hổ cha
Khóm cúc tuôn đôi ḍng lệ cũ
Con thuyền buộc một mối t́nh nhà

Giờ đây cha khóc mà thương nhớ,
Gửi vọng về con một chiếc hôn
Tiền cha không đủ hoàn lương mẹ
C̣n lấy đâu mà nuôi nấng con ?
Thôi cha cầu chúc cho con gái
Mắt chớ lưu cầu môi nhớ son
Ngu đần ,xấu xí, hay tàn tật
Yên phận chồng con ,yên phận con
Càng tai sắc lắm càng oan nghiệt
"Bẩy nổi ba ch́m với nước non"
Nhất kiêng đừng lấy chồng thi sĩ
Nghèo lắm con ơi!bạc lắm con!
Ở đây cha khóc mà thương nhớ
Đất Huế dầm mưa mấy tháng tṛn

Nguyễn Bính

 

 

Hà Nội 36 Phố Phường - thơ Nguyễn Bính

Hà nội ba mươi sáu phố phường,
Ḷng chàng có để một tơ vương .
Chàng qua chiều ấy qua chiều khác,
Góp lại đường đi, vạn dăm đường .

Nhà ấy h́nh như có mặt trời,
Có rừng có suối có hoa tươi;
Bao nhiêu chim lạ, bao nhiêu bướm ?
Không! Có ǵ đâu, có một người .

Chân bước khoan khoan, ḷng hỏi ḷng:
--Có nên qua đấy nữa hay không ?
Không nên qua đấy, nên qua đấy ,
Không: Nhớ làm sao! Qua mất công .

Có một chiều kia anh chàng si
Đến đầu phố ấy bỗng ngừng đi:
--Hai bên hàng phố h́nh như họ ...
Đi măi đi hoài có ích chi ?

Đem bao hy vọng lúc ra đi,
Chuốc lấy buồn thương lúc trở về .
Ḷng mỗi lần đi lần băo táp,
Mỗi lần là một cuộc phân ly .

Chàng đau đớn lắm, môi cắn môi;
Răng cắn vào răng, lời nghẹn lời:
--Hờ hững làm sao! Mê đắm quá!
Trời ơi! Cứu vớt lấy tôi! Trời!

Chao ơi! Yêu có ông Trời cứu!
Yêu có ông Trời khóa được chân!
Chàng lại đi về qua phố ấy,
Mấy mươi lần nữa và vân vân ...

Chàng đi măi, đi đi măi,
Đến một chiều kia, đến một chiều
Phố ấy đỏ bừng lên: Xác Pháo,
Yêu là như thế ? Thế là yêu ?

Hà Nội ba mươi sáu phố phường,
Ḷng chàng đă dứt một tơ vương .
Chàng qua chiều ấy qua chiều khác ....
Ôi! Một người đi giữa đám tang .
 

 

HÀNH PHƯƠNG NAM

* Nguyễn Bính

(bài thơ này tác giả làm trong thời kỳ
ông ở miền Nam kháng chiến chống Pháp)


Đôi ta lưu lạc phương Nam này
Trải mấy mùa Thu én nhạn bay
Xuân đến khắp trời hoa rượu nở
Sao Ta với người buồn vậy thay
Ḷng đắng sá ǵ muôn hớp rượu
Mà không uống cạn, mà không say
Lời thề buổi ấy cầu Tư Mă
Mà áo khinh cừu không ai may
Người giam chí lớn ṿng cơm áo
Ta trói thân vào nợ nước mây
Đă trót thương nhau tự dạo ấy
Bây giờ gặp gỡ phút giây thôi
Nợ trần chưa trả được một mối
Ṣng đời thua đến trắng đôi tay
Quê nhà xa lắc xa lơ đó
Ngoảnh lại tha hồ mây trắng bay
Tâm giao mấy kẻ th́ phương Bắc
Ly tán v́ cơn gió bụi này
Người đi buồn lắm mà không khóc
Mà vẫn cười qua chén rượu đầy
Vẫn dám tiêu hoang cho đến hết
Ngày mai ra sao rồi hăy hay
Ngày mai sáng lạn màu non nước
Cốt nhất làm sao tự buổi nay
Rẫy ruồng châu ngọc, thù son phấn
Mặt đỏ lên rồi cứ chết ngay
Hỡi ơi Nhiếp Chính mà băm mặt
Giữa chợ ai người khóc nhận thây
Kinh Kha quán lạnh sầu nghiêng chén
Ai kẻ dâng vàng, kẻ biếu tay
Mơ ǵ Âp Tiết thiêu văn tự
Giầy cỏ gươm cùn Ta đi đ^y
Ta đi nhưng biết về đâu chứ
Đă dấy phong yên lộng bốn trời
Thà cứ ở đây ngồi giữa chợ
Uống say mà gọi thế nhân ơi
Thế nhân mắt trắng như ngân nhũ
Ta với nhà ngươi cả tiếng cười
Người ơi
Hề người ơi
Người sang bên ấy sao mà lạnh
Ngơ trúc Ta về lạnh mấy mươi

Nguyễn Bính

 

Màu Tím

Thôi thế là em cách biệt rồi!
Đường đi mỗi bước lại xa xôi
Tim tím rừng chiều, tim tím núi
Tim tím chiều hôm, tim tím mai

Ban chiều tim tím nhớ mong nhau
Đêm tối ḱa em tím rất nhiều
Anh cúi xuống hôn màu tím giấy
Thư về em, tím nét thương đau

Mai mốt rồi đây lầm cát bụi
Anh lại đường xa trải kiếp người
Tim tím rừng chiều, tim tím núi
Chiều hôm nhiều tím thế em ơi!


Nguyễn Bính
 

Tản mạn về Nguyễn Bính

Hai người sống giữa cô đơn
Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi"
(Nguyễn Bính)

Ngày xưa, khi c̣n đi học và ở trong kư túc xá thuộc một trường đại học lớn ở Saigon, tôi có dịp đọc Ngày Xưa C̣n Bé của Duyên Anh, và qua đó đă cảm được những bài thơ trữ t́nh của Xuân Diệu và Nguyễn Bính. Thật ra, tôi bị mê hoặc th́ đúng hơn. Nhưng giữa hai tác giả, th́ tôi cảm thấy gần gũi với Nguyễn Bính hơn, có lẽ v́ tôi là dân quê mùa, tỉnh lỵ. Những câu thơ t́nh "Tờ lá thắm đă lạc ḍng u uất , ánh mai soi cũng pha nhạt màu ôi; Anh chỉ có một t́nh yêu thứ nhất , Anh cho em, nên anh đă mất rồi" thật là hay, nhưng sao tôi vẫn thích những câu thơ đơn giản, mộc mạc gần như ca dao của Nguyễn Bính: "... Hai người sống giữa cô đơn; Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi; Giá đừng có dậu mồng tơi; Thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng ...".

Tôi nghĩ, hầu như trong chúng ta, những người lớn lên ở Việt Nam, chắc ai cũng không ít th́ nhiều nghe qua hay biết về nhà thơ tài hoa nhưng vắn số nàỵ Điều đó cũng dễ hiểu, v́ thơ của Nguyễn Bính h́nh như đă đạt được tŕnh độ dễ nhớ và đại chúng.

Đi ngược ḍng thời gian một chút, vào đầu thế kỷ 20, khi mà phong trào thơ cũ (theo truyền thống) không c̣n phát triển nữa, thơ mới được trỗi dậy như trăm hoa đua nở. Trong khi người ta nô nức đua nhau theo phong trào thơ mới, làm thơ mới, th́ Nguyễn Bính và Tú Mỡ vẫn tiếp tục đi theo con đường thơ cũ . Giữa những khuôn mặt sáng giá của vườn thơ mới như Xuân Diệu, Thế Lữ, Huy Cận, v.v. tên tuổi của Nguyễn Bính vẫn không hề bị lu mờ, mà ngược lại ông c̣n tạo được bản sắc rất riêng của ḿnh. Nguyễn Bính viết:

Hoa chanh nở giữa vườn chanh
Thày u ḿnh với chúng ḿnh chân quê
Hôm qua em đi tỉnh về
Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều

Có người cho rằng qua bài thơ này Nguyễn Bính muốn làm một bản tuyên ngôn về đường lối sáng tác của ḿnh. Đường lối thơ theo nhà quê. Không cần ra tỉnh, cứ hương đồng gió nội là hay rồi.

Nguyễn Bính là thi sĩ của t́nh yêụ Nhưng t́nh yêu của Nguyễn Bính không phải chung chung như :

Yêu là chết trong ḷng một ít
V́ mấy khi yêu mà chắc được yêu ...

(Xuân Diệu)

hay táo bạo và Tây phương hóa như:

Hăy sát đôi đầu, hăy kề đôi ngực
Hăy trộn nhau đôi mái tóc ngắn dài ...

Nhưng t́nh yêu của Nguyễn Bính rất nhẹ nhàng, tế nhị và Việt Nam:

Tôi chiêm bao rất nhẹ nhàng
Có con bướm trắng thường sang bên này ...

Và cũng không phải vội vàng, chạy theo kim đồng hồ như Xuân Diệu "Mau với chứ, vội vàng lên với chứ ... Mau với chứ! Thời gian không đứng đợi", mà chỉ chầm chậm:

Láng giềng đă đỏ đèn đâu
Chờ em ăn dập miếng giầu em sang
Đôi ta cùng ở một làng
Cùng chung một ngơ vội vàng chi anh
Em nghe họ nói mong manh
H́nh như họ biết chúng ḿnh với nhau.

Có lẽ trong chúng ta, ai cũng một lần nghe qua một vài câu thơ trang nhă, t́nh tứ và sâu xa trong bài Người Hàng Xóm:

Nhà nàng ở cạnh nhà tôi
Cách nhau cái dậu mồng tơi xanh rờn
Hai người sống giữa cô đơn
Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi
Giá đừng có dậu mồng tơi
Thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng ...

và để rồi tiếc cho một mối t́nh nhẹ nhàng nhưng đầy thi vị của thi sĩ . Nhà thơ yêu một người con gái (có thể là tưởng tượng), nhưng chỉ yêu thầm, không dám nói ra, mà chỉ âm thầm tự nhủ "tôi buồn tự hỏi hay tôi yêu nàng?", để rồi ngày tháng qua đi và nàng chết. Thi sĩ đă than khóc và mới nhận ra được là ḿnh đă yêu:

Đêm qua nàng đă chết rồi
Nghẹn ngào tôi khóc ... Quả tôi yêu nàng.

Thời c̣n đi học, tôi thật sự đă cảm những câu thơ trên đây của Nguyễn Bính. Lúc đó, tôi c̣n muốn t́m h́nh ảnh của ḿnh đâu đó trong bài thơ để hỏi ḿnh có thương thầm ai không? Nhưng nào có được, khi mà sách vở và thi cử cứ đè nặng lên cuộc đời sinh viên đầy gian truân ...

Trong Thi Nhân Việt Nam, Hoài Thanh, khi phê b́nh về Nguyễn Bính, có viết: "Giá Nguyễn Bính sinh ra thời trước tôi chắc người đă làm những câu ca dao mà dân quê vẫn hát quanh năm và những tác phẩm của người, bây giờ đă có vô số những nhà thông thái nghiên cứu". Thật vậy! Nhiều bài thơ của Nguyễn Bính mang vần điệu ca dao và rất dễ nhớ. Nguyễn Bính không dùng chữ trừu tượng hay cầu kỳ để viết nên những vần thơ để đờị Ông cũng không không dùng những triết lư cao siêu để nói lên những điều hiển nhiên trong cuộc sống. Những câu lục bát của bài Tương Tư thật là dễ h́nh dung:

Thôn Đoài ngố nhớ thôn Đông
Một người chín nhớ mười mong một người
Gió mưa làbệnh của trời
Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng.

Tôi thấy cái so sánh "gió mưa là bệnh của trời" với "tương tư là bệnh của tôi yêu nàng" rất ư là sáng tạo và cân xứng. Trong câu "gió mưa là bệnh của trời" có âm vang của gió băo, trong khi câu kế "tương tư là bệnh của tôi yêu nàng" th́ lại tả cái âm vang của một tấm ḷng. Hai câu thơ không chỉ nói về cái vũ trụ mà c̣n nói về cái t́nh trong vũ trụ. Gió mưa của trời, của vũ trụ, luôn gây ra cái cảm giác buồn buồn. Và tương tư là một tính của con người, nhất là đôi trai gái yêu nhau; là một cái vốn tự nhiên. Tương tư là bệnh của t́nh nhân, như mưa gió là bệnh của trời đất.

Cũng có ư cho là "gió mưa" được lấy từ điển "Phong Vũ", tên một bài thơ trong Trịnh Phong, Kinh Thi, thể hiện t́nh cảm của người con gái đợi người t́nh. Tôi thấy ư này không chính xác mấy, v́ Nguyễn Bính không học chữ một cách hệ thống từ nhà trường mà chỉ tự học từ một ông chú. Nguyễn Bính cũng không dùng điển tích trong thơ văn của ông ta .

Tôi c̣n cảm thơ Nguyễn Bính v́ cái đặc tính mộc mạc, rất quê muà Bắc bộ.

Hai thôn chung lại một làng,
Cớ sao bên ấy chẳng sang bên này
Ngày qua ngày lại qua ngày
Lá xanh đă nhuộm thành cây lá vàng
Bảo rằng cách trở đ̣ giang
Không sang là chẳng đường sang đă đành
Nhưng đây cách một đầu đ́nh
Có xa xôi mấy mà t́nh xa xôi..

Nhà em có một giàn giầu
Nhà tôi có một hàng cau liên pḥng
Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông
Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào?

Mặc dù lúc đó tôi chưa hề ra miền Bắc bao giờ, nhưng đọc những câu thơ này, tôi cũng có thể h́nh dung ra cái trữ t́nh của trai gái thuộc vùng đồng bằng Bắc Việt Nam. Chỉ có trong thơ Nguyễn Bính, tôi mới thấy rơ t́nh yêu của người Việt Nam trong khung trời Việt Nam, v́ chỉ Việt Nam mới có "thôn đoài, thôn đông" hay "hàng cau liên pḥng".

Phần lớn các nhà phê b́nh đều nhận xét là t́nh yêu của Nguyễn Bính không lăng mạn, nồng cháy như Xuân Diệu, không chứa chan như Huy Cận, nhưng nhẹ nhàng và mộng tưởng. Riêng tôi th́ thấy Nguyễn Bính cũng yêu say đắm lắm chứ. Thi sĩ yêu đến nỗi phải ghen. Người không muốn người yêu ḿnh hôn hoa, xức nước hoa, đi tắm biển và thậm chí không muốn thấy người yêu "ôm gối chiếc đêm ngủ ." Ghen như vậy th́ quả là hết ư!

Cô nhân t́nh bé của tôi ơi
Tôi muốn cô chỉ mỉm cười
Những lúc có tôi và mắt chỉ
nh́n tôi những lúc tôi xa xôi

Tôi muốn cô đừng nghĩ đến ai
Đừng hôn, dù thấy đóa hoa tươi
Đừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ
Đừng tắm chiều nay, bể lắm người

Tôi muốn mùi thơm của nước hoa
mà cô thường xức chẳng bay xa
Chẳng làm ngây ngất người qua lại
dẫu chỉ qua đường khách lại qua

Tôi muốn những đêm đông giá lạnh
Chiêm bao đừng lẩn khuất bên cô
Bằng không tôi muốn cô đừng gặp
Một trẻ trai nào trong giấc mơ

Tôi muốn làn hơi cô thở nhẹ
Đừng làm ẩm áo khách chưa quen
Chân cô in vết trên đường bụi
Chẳng bước chân nào được dẫm lên

Có người cho rằng bài thơ Ghen trên đây là bài thơ khéo nhất của Nguyễn Bính; từ cách gieo vần đến lời thơ và chất thơ .

Bên cạnh những bài thơ t́nh mà Nguyễn Bính đă tả một cách rất ngọt, rất chân chất ấy, nhà thơ c̣n rất thành công trong các bài thơ về người mẹ, người chị, giản dị dến không ngờ, nhưng gây xao xuyến và xúc động đến không ngờ cho độc giả. Chắc mọi ngướ c̣n nhớ bài Ḷng Mẹ của Nguyễn Bính . Không một lời bóng bẩy, hào nhoáng, chỉ mộc mạc như tấm ḷng của bao bà mẹ Việt Nam, nhưng sao đi vào ḷng người đến thế:

Gái lớn ai không phải lấy chồng
Can ǵ mà khóc, nín đi không
Nín đi mặc áo ra chào họ
Rơ quư con tôi! Các chị trông

Ương ương dở dở quá đi thôi!
Cô có c̣n thương đến chúng tôi
Th́ đứng lên nào! Lau nước mắt
Ḿnh cô làm bận mấy mươi người

Này áo đồng lầm, quần lĩnh tía
Này gương này lược này hoa tai
Muốn ǵ tôi sắm cho cô dủ
Nào dă thua ai đă kém ai

Ruộng tôi cày cấy, dâu tôi hái
Nuôi dạy em cô tôi đảm dương
Nhà cửa tôi coi, nợ tôi giả
Tôi c̣n mạnh chán, khiến cô thương

Để rồi khi tiễn con ra ngơ về nhà ai, mẹ một ḿnh quay vào lủi thủi một ḿnh, một bóng. "Con gái là con người ta mà". Đdọc đến đây ai mà không cảm động? Những vần thơ chân chất đến độ khó mà phân biệt được đâu là đời và đâu là thơ nữạ

Một bài thơ nữa của Nguyễn Bính, viết về cảm xúc của người chị cho người em khi đi về nhà "người ta" trong bài "Lỡ Bước Sang Ngang":

Em ơi em ở lại nhà
Vườn dâu em hái, mẹ già em thương
Mẹ già một nắng hai sương
Chị đi một bước trăm đường xót xa.

Hẳn ḷng người "chị" trong bài thơ này phải có nhiều uẩn khúc lắm, thế nên, lẽ ra phải vui trong ngày hạnh phúc của đời ḿnh, nhưng giọng thơ lại chứa chất tang tóc, đau thương

Mắt quầng tóc rối tơ vương
Em c̣n cho chị lược gương làm ǵ
Một lần sẩy bước ra đi
Là không hẹn lại ngày về nữa đâu
...

Em về thương lấy mẹ già
Đừng trông ngóng chị nữa mà uổng công
Chị giờ sống cũng bằng không
Coi như chị đă sang sông đắm đ̣

Có người cho rằng Lỡ Bước Sang Ngang là một bản tuyên ngôn về quyền phụ nữ của Nguyễn Bính. Có thể là cách đây 50 năm, phụ nữ Việt Nam chưa có quyền tự do lựa chọn, không được b́nh đẳng trong hôn nhân, v́ vậy mà đại đa số chị em có ư nghĩ rằng đám cưới của ḿnh như là một sự "lỡ bước sang ngang".

Không ai phủ nhận được là Nguyễn Bính là tác giả của những lời thơ b́nh dân. Ông không ca ngợi những vẻ đẹp xa vời hay những bóng dáng mỹ lệ, nhưng chỉ ghi lại và nói những chuyện hàng ngày, rất gần gũi với đại chúng. Một trong những h́nh ảnh đó là "Những Bóng Người Trên Sân Ga". Trong bài này, tôi thấy những cuộc chia ĺa cứ tiếp tục, gần như không ngừng:

Những cuộc chia ĺa khởi từ đây
Cây đàn sum hợp đứt từng dây
Những lời bèo bọt, thân đơn chiếc
Lần lượt theo nhau suốt tháng ngày

Có lần tôi thấy hai cô bé
Sát má vào nhau khóc sụt sùi
Hai bóng chung lưng thành một bóng
-Đường về nhà chị chắc xa xôi

và c̣n ǵ cảm động hơn hơn khi thấy hai người yêu đang bịn rịn chia tay:

Có lần tôi thấy một người yêu
Tiễn một người yêu một buổi chiều
Ở một ga nào xa vắng lắm
Họ cầm tay họ, bóng xiêu xiêu

và những cảnh mà tôi nghĩ là ta thấy hàng ngày trên các sân ga:

Hai chàng tôi thấy tiễn đưa nhau
Kẻ ở sân ga, kẻ cuối tàu
Họ giục nhau về ba bốn bận
Bóng nḥa trong bóng tối từ lâu

Có lần tôi thấy vợ chồng ai,
Thèn thẹn chia tay bóng chạy dàị
Chị mở khăn trầu anh thắt lại,
Ḿnh về nuôi lấy mẹ, ḿnh ơi!

Có lần tôi thấy một bà già
Đưa tiễn con đi tận chốn xa
Tàu chạy lâu rồi, bà vẫn đứng
Lưng c̣ng đổ bóng xuống sân ga

rồi những người cô đơn, không có bạn bè, người thân:

Có lần tôi thấy một người đi
Chẳng biết về đâu nghĩ ngợi ǵ
Chân bước hững hờ theo bóng lẻ
Một ḿnh làm cả cuộc phân ly

Những chiếc khăn màu thổn thức bay
Những bàn tay vẫy những bàn tay
Những dôi mắt ướt nh́n đôi mắt,
Buồn ở đâu hơn ở chốn này ?

Tôi đă từng chờ những chuyến xe
Đă từng đưa đón kẻ đi về
Sao nhà ga ấy sân ga ấy
Chỉ để cho ḷng dấu biệt ly?

Biệt ly nào mà không buồn? Cuộc vui nào mà chẳng có lúc chia taỷ Ngày vui lúc nào cũng qua mau và chỉ để lại cho người nhiều ngày buồn sau đó. Có lẽ trong đời người, thời gian buồn nhiều hơn thời gian vui, nên trong bài thơ này, tôi chỉ thấy toàn những h́nh ảnh của chia tay cứ dồn dập.

Có ai đó đă nói "Cuộc đời là một bài thơ lớn." Tôi thấy điều này rất đúng với Nguyễn Bính. Ông sinh ra ở miền Bắc VN, nhưng sau này (trước 1954), ông lưu lạc vào Nam. Khoảng 1952, ông từng làm phó chủ tịch tỉnh bộ Kiên Giang, phụ trách về văn hóa tuyên truyền. Trong thời gian ở ngoài Bắc, ông viết thơ t́nh nổi tiếng; trong thời gian đi kháng chiến trong Nam, ông viết nhiều bài thơ về kháng chiến, yêu nước, nhưng không mấy thành công và ít ai biết đến. Một trong những bài ông viết trong lúc c̣n "nằm gai nêm mật" trong rừng U Minh là Người Của Ngày Maị Trong bài, ông đă tả được một cuộc sống gian lao của những người yêu nước, kháng chiến chống Pháp lúc bấy giờ :

Ở cḥi hẹp nhưng hồn bao trùm vũ trụ
Trái tim đau nhưng thương cả loài người
Ddă nhiều hôm không thấy bóng mặt trời
Bởi làm việc liên miên và bí mật

...

Những người yêu nước này là ai? Họ là những đứa con VN đến từ ba miền của đất nước, mỗi người mang theo một sắc thái riêng biệt:

Quê các anh ở miền Trung đá núi
Băi cát vàng bờ biển uốn quanh co
Ddêm trong xanh, cao vút tiếng ai ḥ
Trên bến vắng một ḍng sông nổi bạc

Quê các anh ở miền Nam bát ngát
Trái dừa xiêm nước ngọt buổi trưa nồng
Ddôi ba cô gái bán hàng bông
Chèo yểu điệu một xuồng đầy vú sữa
Theo ḍng kênh đi sâu vào biển lúa

Quê các anh ở miền Bắc xa xôi
Bước chân đi , không biết mấy năm rồi
Xa cha mẹ anh em, xa tất cả
Nương dâu xanh, chiếc cầu ao , mái ra
...

Họ là ai ?
- Là người của ngày mai .

Sau 1954, Nguyễn Bính tập kết về lại Bắc, ông bị vài người trong chính quyền Hà Nội lúc đó cho là phản động và đă chết trong tủi nhục lúc chỉ 47 tuổi, cái độ tuổi đầy sáng tạọ

Tôi cố t́m một vài phê b́nh về cái "dở" của thơ Nguyễn Bính mà chẳng thấy bao nhiêu . Phần lớn thơ của Nguyễn Bính được viết theo thể thơ của dân gian. Chả thế mà nhiều nhà phê b́nh đều đồng ư là Nguyễn Bính là nhà thơ của đồng quê . Tuy nhiên Hoài Thanh, khi phê b́nh về Nguyễn Bính trong Thi Nhân Việt Nam, cũng có trách: "Giữa những bài giống như ca dao, người ta bỗng chen vào một đôi lời quá mớị Ta thấy khó chịu như khi vào một ngôi chùa có những ngọn đèn điện trên bàn thờ Phật". Chẳng hạn như những câu:

Đă thấy xuân về với gió đông
Với trên màu má gái chưa chồng
Bên hiên hàng xóm, cô hàng xóm
Ngước mắt nh́n trời, đôi mắt trong ...

đă làm Nguyễn Bính hết cái "quê mùa" rồị C̣n lại, tôi không thấy ai chê thơ của ông cả .

Viết về Nguyễn Bính th́ chắc cả một cuốn sách cũng không đủ . Càng lục lại trong tiềm thức càng thấy nhớ nhiều, "Chân quê", "Trường huyện", "Cô hái mơ", "Lẳng lơ" ... toàn những bài đă dược chuyền tay chép đi chép lại trong thời học sinh. Nhưng sao thấy ngôn từ bỗng trở nên khô cứng và trống rỗng dến thảm hại mỗi khi nói về thơ ông. Phải chăng cái "hồn" trong thơ ông đă nói hộ hết rồi ...

Tôi nhớ hoài một lời nói của Nguyễn Bính đâu đó là "Làm văn nghệ khó lắm" v́ "Có nhiều ư, nhiều chữ quá tuyệt mà người khác đă cướp mất, trước ḿnh. Ḿnh chỉ nhái lại thôi". Và, tôi cũng chỉ đang nhái lại vài chữ của tiền nhân để bày tỏ ḷng ngưỡng mộ đối với một nhà thơ mà tôi cho là của tha hương và t́nh yêu trắc trở .

Nguyễn Văn Tuấn
Nguồn: sưu tầm


Nguyễn Bính thời trẻ


TP - Sinh thời, nhà văn Chu Văn và họa sĩ Nguyệt Hồ rất hay kể cho tôi nghe những kỷ niệm của họ với nhà thơ Nguyễn Bính. Nhà văn Chu Văn th́ măi tới thời kỳ làm Trưởng ty Văn hóa tỉnh Nam Định, ông mới sống cùng Nguyễn Bính.

C̣n Nguyệt Hồ th́ làm bạn với Nguyễn Bính ngay từ thuở họ đang đặt những bước chân đầu tiên vào làng văn nghệ. Nguyệt Hồ xuất hiện trước Nguyễn Bính.

Ông sống ở Nam Định nhưng thường xuyên được các ông chủ báo ở Hà Nội mời vẽ minh họa. Chính Nguyệt Hồ giới thiệu Nguyễn Bính với ông chủ bút báo “Tiểu thuyết thứ năm” là nhà thơ Lê Tràng Kiều để Nguyễn Bính được đăng tác phẩm đầu tiên ở tờ báo này là bài “Cô hái mơ”.

Đấy là vào những năm cuối thập kỷ ba mươi, đầu thập kỷ bốn mươi ở thế kỷ trước, thời kỳ ḍng Thơ Mới xuất hiện. Giống như Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Nguyễn Bính cũng bắt đầu làm thơ khi c̣n rất trẻ và sống ở tỉnh nhỏ.

Tại Nam Định ngày ấy có một nhóm văn nghệ sĩ chơi với nhau: Nguyễn Bính, Nguyệt Hồ, Vũ Hoàng Chương, Phong Giao, Trúc Đường… Nhưng nhóm này không chỉ quan hệ bạn bè khép kín trong phạm vi một tỉnh mà họ c̣n chơi với nhiều văn nghệ sĩ Thủ đô và các tỉnh khác như Tô Hoài, Lê Tràng Kiều, Trần Huyền Trân, Thâm Tâm, Anh Thơ, Ngân Giang, Nguyễn Vĩ, Hoàng Tấn, Trúc Khê, Vũ Trọng Can, Trúc Sơn, Hoàng Lập Ngôn, Trương Tửu…

Hồi ấy đường sá, xe cộ khó khăn, nhưng họ t́m đến với nhau như cơm bữa. Họ chơi với nhau thân t́nh, rất thoáng đăng nghệ sĩ nhưng vẫn giữ cái nếp sống đạo lư, tự trọng và quư tài năng của nhau.

Họa sĩ Nguyệt Hồ kể rằng, ngày ấy các nhà thơ chơi với nhau lấy tài năng thi ca, tài ứng đối, tài chơi chữ… để hấp dẫn nhau, quư trọng nhau nên t́nh bạn của họ rất bền chặt.

Chẳng hạn, một lần nhà thơ Trúc Khê mời một nhóm bạn gồm Nguyễn Bính, Ngân Giang, Trần Huyền Trân về nhà ḿnh ở Ngô Sơn chơi. Họ ngồi uống rượu dưới trăng. Ông chủ nhà Trúc Khê ra đề tài “Đêm hội Ngô Sơn” để các bạn xướng họa:

Non Ngô dưới ánh trăng rằm
Duyên may hội ngộ tri âm buổi này

 

Trần Huyền Trân liền đọc tiếp:

Rượu nồng chưa nhấp đă say
Nhưng t́nh đă thấy rót đầy ḷng nhau


Nguyễn Bính đọc:

Chắc rằng gặp măi nhau đâu
Duyên bèo nước có bền lâu bao giờ?

 

Ngân Giang tiếp:

Tiệc này dưới ánh trắng mờ
Tiệc sau e bóng người thơ lạc loài
 

Họ cứ thế đọc tiếp thành một bài thơ dài. Và điều đáng khâm phục là giọng thơ của người nào mang phong cách riêng của người ấy.

Trong số bạn bè văn chương thời đó, Nguyễn Bính được coi là người hay chữ nhất. Ông thường xuất khẩu thành thơ và những áng thơ đó không hề xoàng xĩnh.

Đây là câu chuyện vào thời kỳ Nguyễn Bính đă phải rời báo “Trăm hoa” về làm việc ở Ty Văn hóa Nam Định. Cái đêm ấy chắc phải thức khuya sáng tác nên hôm sau tới nhà bạn chơi, trông Nguyễn Bính lờ đờ mệt mỏi. Họa sĩ Nguyệt Hồ liền “xuất khẩu” bài thơ “tục” chơi chữ rất sành điệu trêu Nguyễn Bính:

Văn nghệ hay là văn gừng
Sao ông lửng khửng lừng khừng vậy ôi?
Hay là tối đă tác rồi
Sáng không tác được mệt nhoài tứ chi?

 

Cứ tưởng Nguyễn Bính đang mệt thế không ứng đối ngay được, không ngờ ông nhấp một ngụm nước rồi đọc luôn:

Sáng tác hay là tối tác đây?
Tối không tác đủ tác ban ngày
Xem ra sáng tác không bằng tối
Tối tác, ông ơi, sướng gấp hai!
 

Các bạn ngồi đó đều cười, gật gù khen tài ứng đối của Nguyễn Bính. Nhưng cũng có khi v́ cách chơi chữ quá sắc sảo mà Nguyễn Bính làm mất bạn.

Nguyễn Bính chơi thân với một nhà thơ nữ c̣n trẻ, nhưng nàng lại “dính bùa yêu” của một người nhiều gấp đôi tuổi nàng. Năm 1954, Nguyễn Bính từ miền Nam tập kết ra Bắc, ông t́m đến thăm nữ nhà thơ nọ. Nữ nhà thơ tiếp ông thân ái.

Nàng để đĩa cam lên bàn. Trong lúc nàng hí húi bổ cam mời Nguyễn Bính th́ ông đă viết xong hai câu thơ toàn vần C để trêu bạn, nhét xuống dưới đĩa cam:

Cô cầm cam, cụ cầm cô, cô cứ cỳ cèo co céo cụ
Cụ càng cao, cô càng cáu, cô càng cay cú cái c̣ con!

 

Nguyễn Bính về rồi, nữ sĩ đọc bài thơ giận tím mặt. Nàng quyết định cắt đứt quan hệ với Nguyễn Bính. Bạn bè biết chuyện liền có thơ giễu lại Nguyễn Bính:

Chơi chữ cam, chơi chữ chua cay, câu chuyện cũ càng, c̣n cáu kỉnh. Cô cấm cửa, cuối cùng cũng cắt!
 

Tuy nhiên, chuyện “không nh́n mặt nhau nữa” như trường hợp với nữ sĩ kia không xảy ra nhiều trong đời Nguyễn Bính.

Nguyễn Bính rất dễ yêu song cũng hay thất t́nh. Mỗi lần thất t́nh ông thường trút nỗi niềm vào thơ. Những bài thơ như thế của Nguyễn Bính thường là hay.

Chẳng hạn, một lần Nguyễn Bính cùng Vũ Hoàng Chương nhảy tàu hỏa lên Bắc Giang chơi. Ở đây Nguyễn Bính có một người bạn là nhà thơ Bàng Bá Lân. Bàng Bá Lân cùng nhóm thơ Bắc Giang mới lập một hội gọi là “Tao đàn Sông Thương”.

Tại Tao đàn này có một nữ sĩ, rất xinh đẹp từng hút hồn Nguyễn Bính bấy nay. Nguyễn Bính “kết lắm”, nhưng nữ sĩ th́ có vẻ chỉ mê thơ chàng chứ không mặn mà với con người chàng cho lắm.

Lần này Nguyễn Bính kéo Vũ Hoàng Chương lên để mong sự trợ giúp của bạn cho cuộc t́nh đi đến độ đơm hoa kết trái. Nhưng không ngờ t́nh h́nh càng trở nên xấu đi.

Trên đường về, ngồi trong toa tàu, Nguyễn Bính đă làm tức th́ những câu thơ và đọc cho Vũ Hoàng Chương nghe:

Sông Thương nước chảy đôi ḍng
Bao giờ bên đục bên trong hài ḥa
Ngậm ngùi một bước một xa
Đến đây là… đến đây là… là thôi!

 

Cái câu “Đến đây là… đến đây là… là thôi!” thật kỳ tài. Chỉ có tâm trạng kẻ thất t́nh th́ câu thơ mới dùng dằng, ngắt quăng kiểu ấy. Về sau, hai câu cuối của Nguyễn Bính đưa vào bài “Rượu xuân”.

Các nhà thơ thời Thơ Mới, dù sống ở tỉnh lẻ như Nguyễn Bính cũng ít nhiều biết chút tiếng Hán, tiếng Pháp. Vốn chữ Hán không nhiều nhưng Nguyễn Bính dịch th́ rất giỏi.

Một lần tại ṭa soạn báo “Tiều thuyết thứ năm” hội ngộ khá đông bạn bè, Nguyễn Bính muốn có chút tiền khao các bạn một bữa, ông liền đề nghị mọi người thi dịch thơ. Ông chủ bút Lê Tràng Kiều cũng hưởng ứng, liền “ra đề” bằng một bài thơ Đường:

Hoàng mai thời thiết gia gia vũ
Phương thảo tŕ đường cứ cứ oa
Hữu ước bất lai hoa dạ bán
Nhàn sao kỳ tử lạc đăng hoa

 

Mọi người cầm bút dịch, gạch xóa măi chưa xong th́ Nguyễn Bính đă xin được đọc bản dịch của ḿnh:

Ao hồ tiếng ếch gần xa
Cỏ thơm ngào ngạt, ngoài nhà mưa rơi
Nửa đêm cái hẹn sai rồi
Quân cờ gỗ nhảm làm rơi hoa đèn

 

Mọi người phải thừa nhận bài thơ Nguyễn Bính dịch khá hay. Ông chủ bút Lê Tràng Kiều cao hứng liền “ra” tiếp “đề” khác:

Nhất ấp xuân giao vạn lư t́nh
Đoạn trường phương thảo, đoạn trường oanh
Nguyễn tương song lệ đồ vi vũ
Minh nhật lưu quân bất xuất thành

 

Lần này Nguyễn Bính lại dịch xong đầu tiên:

Một chén tiễn đưa t́nh vạn lư
Oanh buồn rầu rĩ, cỏ buồn phai
Mong đem lệ tưới thành mưa lớn
Ngăn bước đường anh buổi sớm mai
 

Nghe đến đây mọi người lặng đi v́ bài dịch quá hay. Ông chủ bút đành phải “ra đề” dễ hơn cho các nhà thơ khác tham gia dịch. Song cũng chỉ dịch thêm vài bài nữa là ông cho dừng lại v́ nó liên quan đến số tiền nhuận bút ông phải thưởng.

Hôm ấy, Nguyễn Bính giật giải nhất. Số tiền đủ để ông khao cả nhóm bạn tại một quán ăn khá sang trọng của Hà thành.

Sinh hoạt, quan hệ của các nhà thơ trẻ hồi ấy là thế. Tài năng và phong cách sống của Nguyễn Bính là thế. Họ không giầu. Vả lại họ không quá câu nệ vật chất trong cư xử. Cách họ giao kết bạn bè thật trọng thị, chí t́nh chí nghĩa. Có lẽ đấy mới là cái t́nh đích thực của thi nhân!

Thị trấn Liễu Đề, tháng 12, năm 2006

Nhà văn Lê Hoài Nam

 

 

 

 

 

Trang Chính   Thơ   Văn    Nhạc    Ảnh   Trang Dành Cho Bạn    Sưu Tầm